जळगाव जिल्ह्यातून अनेक मोठे नेते होवुन गेले, ज्यांनी विकासाची मंदिरे उभी केली आणि लोकांच्या जीवनमानात जडणघडणात बदल घडवले. या नेत्यांमध्ये प्रमुख नाव घेतले जाते लोकसेवक मधुकराव चौधरी यांचे, ज्यांनी आपल्या निष्ठा आणि कार्यशैलीने संपूर्ण महाराष्ट्राला परिचित झाले. त्यांच्या कारकीर्दीची आठवण त्यांच्या उम्दा चारित्र्यामुळे, सुसंस्कृतपणामुळे, विकासाच्या दूरदृष्टीमुळे आणि जनहितासाठी स्वतःच्याच सरकारशी संघर्ष करण्याच्या हिम्मतीमुळे कायमच जिवंत राहील.
मधुकरराव चौधरी: एक लोकसेवक आणि शिक्षण क्रांतिकारी
मधुकरराव चौधरी यांनी दोन दशकाहून अधिक काळ महाराष्ट्राच्या विविध खात्यांमध्ये मंत्री म्हणून कार्य केले. परंतु त्यांचा महत्वाचा ठसा शिक्षण क्षेत्रात आहे. त्यांनी शालेय शिक्षणात केलेले ते क्रांतिकारी निर्णय आणि शिक्षण क्षेत्रातील सुधारणा आजही Maharashtra education reforms मध्ये मीलाचा दगड मानली जातात. त्यांनी शैक्षणिक श्वेतपत्रिका काढून, शिक्षणाचा नवीन आकृतीबंध तयार केला. बालभारतीची स्थापना करून हजारो विद्यार्थ्यांना गुणवत्ता शिक्षणाचा लाभ मिळाला.
जळगाव जिल्ह्यातील विकासकामे
मधुकरराव चौधरी यांनी केवळ शिक्षणच नव्हे तर अर्थ, महसूल, नगरविकास, पाटबंधारे, वन, सांस्कृतिक विकास अशा महत्त्वाच्या खात्यांचे यशस्वी मार्गदर्शन केले आहे. जळगावमध्ये त्यांनी केलेल्या काही प्रमुख विकासकामांमध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश होतो:
– एमएमआरडीए (तत्कालीन बीएमआरडीए) ची स्थापना, जी मुंबई व परिसरातील विकासचा मानबिंदू ठरली.
– गोरेगाव फिल्म सिटीच्या स्थापनेत त्यांचा महत्त्वाचा वाटा.
– शेकडो माध्यमिक शाळांची उभारणी.
– शिक्षकांना पेन्शन सुविधा लागू करणे.
– गोरगरीब विद्यार्थ्यांसाठी ईबीसी सवलत लागू करणे.
– विद्यानिकेतनसारख्या तांत्रिक शिक्षण केंद्रांची उभारणी.
– जळगाव जिल्ह्यात भुसावळजवळ दीपनगर औष्णिक विद्युत प्रकल्प व लहान-बड्या पाटबंधारे प्रकल्पांची उभारणी.
– जिल्हा दूध उत्पादक संघ स्थापना.
– वरणगाव येथे ऑर्डनन्स फॅक्टरी सुरु करणे.
याशिवाय त्यांनी महाराष्ट्रात आणि जळगाव जिल्ह्यात अनेक सामाजिक, शैक्षणिक व सांस्कृतिक संस्थांची उभारणी केली, ज्यातून लाखों विद्यार्थ्यांचा विकास होऊन आजही अनेकांना शिक्षण व संस्कृतीचा लाभ मिळत आहे.
त्यांनी घेतलेले धाडसी निर्णय आणि नेतृत्व
१९७५ मध्ये महाराष्ट्रात मुख्यमंत्रीपदासाठी जबाबदारी सोपवण्याचा सन्मान त्यांना आला असला तरी त्यांनी राज्याच्या सामाजिक-राजकीय परिस्थितीचा विचार करून आपल्या पुढील काळाच्या हितासाठी नेतृत्व स्वीकारण्यास नकार दिला आणि शंकरराव चव्हाण यांना मुख्यमंत्रीपद दिले. या निर्णयात त्यांची दूरदृष्टी व शहाणपण दिसून येते.
लोकसेवक मधुकरराव चौधरी यांची यशस्वी कारकीर्द आजच्या राजकीय कार्यकर्त्यांसाठी नक्कीच प्रेरणादायी आहे. सुसंस्कृत राजकारणी कसा असतो, त्याची खरी ओळख त्यांच्या आयुष्यातूनच कळते. विकास, शिक्षण, सेवा, आणि जनतेशी असलेले प्रेम – हेच त्यांच्या व्यक्तिमत्वाचे खरे आभूषण होते.
आजच्या पुण्यतिथीच्या दिवशी, त्यांच्या स्मृतीस आम्ही विनम्र अभिवादन करतो. त्यांनी दिलेला वारसा महाराष्ट्राच्या प्रगतीचा आणि लोकसेवेचा मार्गदर्शक ठरत राहील.
संतोष कोसोदे
संपादक
लोकसेवक मधुकराव चौधरी यांच्या जीवन आणि कार्यावर आधारित हा लेख, त्यांच्या स्मृतीस अभिवादन करत महाराष्ट्राच्या इतिहासाला उजाळा देणारा ठरेल.
