परभणी दि .31 लक्षवेध न्युज नेटवर्क ) परभणी, 10 डिसेंबर 2024 संविधान चौकात घडलेला संवेदनशील प्रकार आणि त्यानंतर झालेल्या पोलिसी मारहाणीतून एका तरुणाचा मृत्यू झाल्याने आंबेडकरी समाज व सामाजिक न्यायासाठी झगडणाऱ्या क्षेत्रात मोठा आंदोलनाचा उदय झाला. या प्रकारात सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेला ऐतिहासिक आदेश समाजातील विविध स्तरांवर चर्चा आणि आशापुढे वाटाड्या निर्माण करत आहे.
घटना: संविधानाच्या पुतळ्याच्या सभोवतीची विटंबना आणि वाढलेला सामाजिक संघर्ष
सकाळी संविधान चौकात अचानक एका व्यक्तीने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पुतळ्याजवळ संविधानाच्या प्रतिमेवर निर्घृणपणे हल्ला केला. ही विटंबना लोकांच्या संवेदनांना भलतीच भिडली. तितक्यात नागरिकांनी प्रामाणिकपणे तो थांबवण्याचा प्रयत्न केला, मात्र आक्रमकतेनं प्रतिक्रिया दिली गेली. संविधान म्हणजे समता, न्याय, बंधुता आणि स्वातंत्र्य याचं प्रतीक; याचं अपमान म्हणजे संपूर्ण लोकशाहीवर विश्वासघात असल्याचे वाटले.
आंदोलन आणि पोलिस कारवाई: सोमनाथ सूर्यवंशींचा अमानवी मृत्यू
या घटनेमुळे परभणीसहित जिल्ह्यात ठिकठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर निदर्शने आणि आंदोलने झाली. लोकांनी रस्ते रोखून टायर जाळले. मात्र पोलिस प्रशासनाने या आंदोलनावर जबरदस्त कारवाई केली. लाठीचार्ज आणि ताब्यात घेण्याच्या कारवाईत सोमनाथ सूर्यवंशी या तरुणाला अटक करण्यात आली. काही दिवसांनी त्याचा पोलिस कोठडीत मृत्यू झाला. पोलिसांचा दावा होता की त्याला छातीत दुखत होते व श्वास घेण्यात त्रास झाला. मात्र पोस्टमार्टम अहवालात पोलिसांच्या मारहाणीतून झालेल्या ‘शॉक फॉलोइंग मल्टिपल इंज्युरीज’चा उल्लेख होताच सत्य समोर आला.
आंबेडकरी नेतृत्वाचा सहभाग आणि सामाजिक न्यायासाठी लढा
राजकीय पक्षांनी या अत्यंत गंभीर घटनेवर गप्पी साधली, पण वंचित बहुजन आघाडीचे राष्ट्रीय अध्यक्ष ॲड. बाळासाहेब आंबेडकर यांनी सुरुवातीपासूनच हे प्रश्न न्यायालयीन व राजकीय चौकटीत नेतले. त्यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी संपर्क साधून पोलिसांचा क्रूर कोम्बिंग ऑपरेशन थांबवून आंदोलनकर्त्यांच्या जीवित रक्षणासाठी प्रयत्न केले. सोमनाथ सूर्यवंशींच्या मृतदेहाला अंत्यविधीसाठी न्याय मिळण्यासाठी अँब्युलन्स अडवण्याच्या प्रकारात देखील बाळासाहेब आंबेडकरांनी हस्तक्षेप करून अमानवी वर्तन थांबवले.
सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय: पोलिसांवर गुन्हे दाखल करण्याचा मार्ग मोकळा
औरंगाबाद खंडपीठाने पोलिसांकडे गुन्हे दाखल करण्याचा आदेश दिल्यानंतर पोलिसांनी हा आदेश आव्हान करत सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली. 30 जुलै 2025 रोजी अहम निर्णय देत सर्वोच्च न्यायालयाने ‘महाराष्ट्र राज्य विरुद्ध विजयाबाई सूर्यवंशी’ या प्रकरणात उच्च न्यायालयाचा आदेश कायम ठेवला. या निर्णयामुळे पोलिसांनी गुन्हेगारांवर कारवाई करणे अनिवार्य केले गेले. हा निर्णय फक्त एका व्यक्तीला न्याय देण्यापुरता मर्यादित न राहता सामाजिक न्यायाच्या विशाल समीकरणाचा भाग ठरला.
ॲड . प्रकाश आंबेडकरांचे मोठे यश: अयोग्य व संवैधानिक संघर्षाचा विजय
प्रकाश आंबेडकरांनी आणि वंचित बहुजन आघाडीने या संपूर्ण संघर्षात मोठे नेतृत्व दाखवले. हा संघर्ष केवळ राजकीय नव्हता तर संविधानाचा आधार घेतलेल्या सामाजिक न्यायाचा विजय ठरला. सोमनाथ सूर्यवंशींच्या बलिदानातून न्यायासाठीची प्रामाणिक लढाई पुन्हा एकदा सिद्ध झाली.
संविधानावर प्रेम करणाऱ्या लोकांचा आवाज दडपता येत नाही
सोमनाथ सूर्यवंशी यांचा मृत्यू केवळ एका तरुणाचा नाही तर संविधानप्रेमी नागरिकांच्या आवाजाचा खून होता. पण या घटनांनी सिद्ध केले की अन्यायावर मात करण्यासाठी सर्वसामान्य लोकांनी आणि लीडर्सनी एकत्र येऊन तडजोड न करता न्यायासाठी वाटचाल करणे आवश्यक आहे. सर्वोच्च न्यायालयाचा हा निर्णय संविधानाच्या मर्माशी जोडलेला आहे आणि सामाजिक न्यायासाठी प्रेरणादायी ठरेल.
जर तुम्हाला सामाजिक न्याय, संविधान आणि आंबेडकरी नेतृत्वाविषयी अधिक माहिती हवी असेल, तर आमच्या ब्लॉगला नियमित भेट द्या आणि अद्ययावत बातम्या व विश्लेषणे वाचा .
