रावेर (लक्षवेध नुज नेटवर्क ) दि . 22 रावेर तालुक्यातील हगणदारी मुक्त गावांची ओळख शासनाच्या योजना आणि घोषणांमध्ये जरी होत असला, तरी प्रत्यक्षात ही व्यवस्था अजून ही संकटात आहे. शहरी आणि ग्रामीण भागातील गाव खेड्यांमध्ये रहिवाशांच्या शौचालय वापराच्या टपऱ्या (वांश) शुद्धीकरणाच्या बाबतीत मोठा फासला आहे. शासनाच्या “हगणदारी मुक्त गाव” (ODF – Open Defecation Free) योजनेंतर्गत रावेर तालुक्यातील अनेक गावे अजूनही फक्त कागदावरच हगणदारी मुक्त असल्याचा दावा करत आहेत, पण खऱ्या जीवनात त्यांच्या रस्त्यांवर आजही अनेक लोक मोकळ्या जागेवर बसून शौच करतात.
हगणदारी मुक्त गावांना केराची टोपली का ?
हगणदारी मुक्त गाव हे फक्त कागदावरच उभे असण्याचा प्रश्न नवीन नाही. शासन अनेकदा हगणदारी मुक्त गावांचे उद्घोष करते तर त्या गावातील लोकांची दैनंदिन जीवनातील शौचालय वापराची समस्या अद्याप दूर झालेली नाही. रावेर तालुक्यातील हवामानासाठी उपयुक्त आणि वापरण्यास सोपी शौचालये गावकऱ्यांना दिली जात असली, तरी त्याची व्यवस्थापन आणि देखभाल मात्र खूपच थोडक्यात आहे. यामुळे नागरिकांना शौचालयाचा वापर करणे कठीण जात असून ते अनेकवेळा सार्वजनिक ठिकाणी किंवा गावाबाहेर शौचासाठी जाण्याला प्राधान्य देतात.
गावातील लोकांची समस्या आणि शासनाचे प्रयत्न
गावात शौचालय वापराची संस्कृती रुजण्यासाठी जागरूकता मोहीम शासनाने राबवली आहे. मात्र, जागरूकता मोहीमेतील कमतरता, पुरेशी सुविधा न मिळणे आणि गावातील जुनी प्रथा ही मोठी अडचण ठरली आहे. सरकारने दिलेल्या आर्थिक सहाय्यांमुळे गावांमध्ये शौचालये प्रामुख्याने उभारली गेली आहेत, पण त्यांना योग्य मार्गदर्शन न झाल्यामुळे शुद्धीकरण आणि स्वच्छता इतकी होत नाही. यामुळे हगणदारी मुक्त योजना अर्धवट ठरली आहे असे म्हणता येईल.
रावेर तालुक्यातील हगणदारी मुक्त गावाच्या योजनेचा पूर्ण फायदा होण्यासाठी शासनाने अधिक प्रभावी धोरणे आखण्याची गरज आहे. गावकऱ्यांमध्ये शौचालय वापराची गरज समजावून सांगितली पाहिजे, तसेच शौचालयांची नियमित देखभाल आणि स्वच्छता सुनिश्चित केली पाहिजे. केवळ कागदावर हगणदारी मुक्त गाव घोषित करून शासनाच्या “हगणदारी मुक्त गाव” मोहीमेचा मंत्र जपण्याऐवजी, प्रत्यक्षात गावांमध्ये स्वच्छता आणि सुरक्षिततेची संस्कृती रुजवणे दिलासा देणारे ठरेल. रावेर तालुका आणि आसपासच्या गावांतील लोकांच्या जीवनमानात सुधारणा करण्यासाठी हगणदारी मुक्त गाव ही केवळ योजना नाही, तर ती एक अत्यावश्यक गरज बनली आहे.
रावेर तालुक्यात हगणदारी मुक्त गाव, हगणदारी मुक्त गाव फक्त कागदावर, रावेर तालुका शौचालय समस्या, शासनाची हगणदारी मुक्त योजना, शौचालय वापर गरज, ग्रामीण भागात स्वच्छता, ओपन डेफेक्शन फ्री गाव, हगणदारी मुक्त गावांची खरी स्थिती…
