छत्रपती संभाजी नगर (प्रतिनिधी ) दि 27 अजिंठा बुद्ध लेणी, जो अपनी ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्वासाठी जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध आहे, सध्या एका गंभीर धोकेत सामोरं आहे. लेणीच्या जवळपास 200-300 मीटरच्या अंतरावर जोरदार ब्लास्टिंग सुरु असल्यामुळे या प्राचीन स्मारकांना मोठी हानी पोहोचण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. परंतु प्रशासनाकडून यासाठी कोणतीही परवानगी देण्यात आलेली नाही, तरीही अवैध ब्लास्टिंग थांबविण्यासाठी आवश्यक ती काळजी घेतली जात नाही. इतिहासप्रेमी आणि स्थानिक समाज यामध्ये प्रशासकीय दुर्लक्षाबद्दल संताप वाढत आहे व कठोर कारवाईची मागणी जोर पकडत आहे
लेणीला धोका – परवानगी नाही तरी ब्लास्टिंग सुरु
अजिंठा परिसरातील हनुमान टेकडी ते बुद्ध लेणी दरम्यानचा भाग पूर्वी ‘झोन’ घोषित होता, जिथे कोणताही खड्डाही खोदता येत नसे. मात्र, आता या भागाला ‘यलो झोन’ म्हणून अंतिम मान्यता मिळण्याआधीच इथे अवैध ब्लास्टिंग आणि खोदकाम सुरू झाले आहे. यामुळे अजिंठा बुद्ध लेणीच्या कलेवर आणि स्थापत्यावर गंभीर धोका निर्माण झालेला आहे.
दुपारी 2 ते 3 वाजेच्या दरम्यान दोन जोरदार ब्लास्ट झाले, जे लेणीपासून फक्त 200-300 मीटरच्या आतच झाले आहेत. या ध्वनी कंपनामुळे शिल्पांच्या संरचनात्मक स्थिरतेवर भीती व्यक्त केली जात आहे आणि येथे संरक्षणासाठी तातडीने कारवाई आवश्यक आहे.
प्रशासनाच्या दुर्लक्षाप्रती संताप आणि कारवाईची मागणी
इतिहासप्रेमी, स्थानिक नागरिक व संरक्षण संस्था या घटनांबाबत वाढलेल्या धोक्याबाबत अत्यंत चिंतित आहेत. ते म्हणतात की अजिंठा बुद्ध लेणी हा जागतिक वारसा असून यास संरक्षण देणे प्रशासनाची प्राथमिक जबाबदारी आहे. परंतु अवैध ब्लास्टिंगवर नियंत्रण ठेवण्यात प्रशासन निष्क्रीय आहे आणि त्यामुळे अप्रत्यक्षपणे या ऐतिहासिक स्मारकांच्या नाशाला चालना देत आहे.
इतिहासप्रेमींनी प्रशासनाकडे गंभीर कारवाई करण्याची मागणी केली आहे. त्यांनी याही सूचना दिल्या आहेत की ब्लास्टिंगचा स्रोत ओळखून दोषींवर कठोर उपचार करावेत आणि अजिंठा परिसरात हे काम थांबवले जावे, अन्यथा सांस्कृतिक वारसाला अपूरणीय हानी होईल.
अजिंठा बुद्ध लेणीचा इतिहास आणि सांस्कृतिक मूल्ये अमूल्य आहेत आणि त्यांचे संरक्षण सर्वांचे कर्तव्य आहे. परंतु 300 मीटरच्या आत जोरदार ब्लास्टिंग होणे हा केवळ सुरक्षिततेचा मुद्दा नाही तर हा ऐतिहासिक वारशाचा मोठा धोका असून प्रशासकीय दुर्लक्ष गंभीर प्रश्न उपस्थित करते.
या परिस्थितीत कायदा, प्रशासन आणि स्थानिक समाज यांच्या संयोजित प्रयत्नांनी अवैध ब्लास्टिंग रोखण्याबाबत कठोर पावले उचलणे अत्यंत गरजेचे आहे. म्हणजेच विश्व प्रसिद्ध अजिंठा बुद्ध लेणीच्या संरक्षणासाठी ताबडतोब कृती करणे आवश्यक आहे. इतिहासप्रेमी आणि नागरिकांनी आपल्या वारशाच्या संरक्षणासाठी आवाज उठवणे आणि प्रशासनाने ऐकून योग्य ती कारवाई करणे काळाची गरज आहे.
